Bài đăng lần đầu trên trungdong.net ngày 15/3/2020, tổng hợp từ phóng sự của VTV.vn. Biên tập lại tháng 10/2026.
Nhắc đến quan họ, nhiều người nghĩ ngay đến Bắc Ninh. Ít ai biết rằng ở bờ Bắc sông Cầu cũng có một làng quan họ cổ với những câu hát mê đắm lòng người: làng Trung Đồng.
Phòng tuyến bên sông Cầu
Làng Trung Đồng nằm dưới chân núi Nham Điền, giáp bờ sông Cầu. Thời điểm phóng sự được thực hiện, làng thuộc xã Vân Trung, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang; nay là Tổ dân phố Trung Đồng, phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh.
Theo phóng sự, nơi đây từng là phòng tuyến quan trọng chặn giặc ngoại xâm trước khi chúng tiến về kinh đô Thăng Long. Người Việt đến khai hoang, lập ấp từ xa xưa. Đến thời Trần, bà Hoàng Phi, vợ vua Trần Anh Tông, đã xin vua cho mở rộng, phát triển vùng quê này.
Câu hát của bà Hoàng Phi
Dân gian truyền lại rằng bà Hoàng Phi yêu ca hát, đã dạy nhạc cho một số tì nữ, rồi quan họ lan rộng khắp làng. Dù đói kém hay no đủ, người Trung Đồng vẫn cất tiếng hát quan họ ở khắp nơi.
Theo chia sẻ của một cụ ông trong làng, quan họ Trung Đồng khác hẳn quan họ Bắc Ninh, từ lời hát, giọng hát cho đến các bài hát.
Từ khi UNESCO công nhận Dân ca Quan họ Bắc Ninh – Bắc Giang là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại, phong trào hát quan họ ở quê ta càng có thêm cơ hội phát triển.
Nguồn: VTV.vn. Bà con có ảnh, câu chuyện hay bài quan họ cổ của làng, xin gửi cho trungdong.net để cùng lưu giữ.